सकसमा सङ्घीयता, अमिल्दा सीमारेखाहरू

सकसमा सङ्घीयता, अमिल्दा सीमारेखाहरू

विजय ज्ञवाली १९१८ को दशकतिर फ्रान्सेली दार्शनिक रावर्ट फ्रष्टले भनेका थिए,“मेहनत गर्दा आई पर्ने समस्याको चिन्ताले धेरै मानिस मर्ने गर्दछन्। कारण, संसारमा काम गर्ने मानिस भन्दा चिन्ता लिने मानिस बढी छन् ।“ उनको यो सुझबुझार्थ वाक्यांश अति सान्दर्भिक मान्ने गरिन्छ । गणतान्त्रिक व्यवस्था लागू गरिएको तत्कालीन भियतनाम अमेरिका युद्धताका अमेरिकी साम्राज्य द्वारा गरिएका बमवारिका खाडलहरूमा धेरै भियतनामी बालबच्चाहरू सहजै भासिन थालेपछि भियतनामकै एक उच्च सरकारी अधिकारीले भनेका थिए,“आर्थिक अवस्थामा जर्जर भैसकेको भियतनामले अब तिनै खाल्डा पुर्ने र जनधनको क्षतिपूर्तिको हैसियत पनि राख्न सक्नेछैन“ भन्ने चिन्तासाथ सरकारी सेवाबाट राजीनामा दिएका थिए।…

Read More

यसकारण नेपाल – चीन रेलमार्ग समृद्धिको संवाहक बन्न सक्छ

यसकारण नेपाल – चीन  रेलमार्ग समृद्धिको संवाहक बन्न सक्छ

– शशिधर गौतम  / भौगोलिक रूपमा नेपाल जस्तै अवस्थामा रहेको स्विटजरन्याण्डमा १८४७ मा रेलमार्ग सुरु भएको थियो । तर त्यो रेलमार्ग व्यावहारिक रूपमा उपयोगी हुनका लागि एक सय वर्षभन्दा बढी समय लाग्यो । १९६० को दशकमा आएपछि मात्र स्विटजरल्यान्डको रेलमार्गले गुणात्मक फड्को मार्न पुगेको थियो । आज स्विटजरल्यान्डमा रेलमार्गको सञ्जाल निकै व्यापक बनाइएको छ । रेलमार्गको स्तर उन्नति गर्न स्ीिटजरल्यान्ड सरकारले प्रत्येक वर्षमा करिब एक अरब युरो खर्च गरिरहेको छ । यसले रेलमार्ग अत्यावश्यक तर महङ्गो मार्ग हो भन्ने देखिन्छ । भारतमा इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारको हातमा शासन सत्ता भएको…

Read More

पूँजीवादी अर्थतन्त्रमा आर्थिक बृद्धिको आंकडा रोजगारी बृद्धिसँग जोडेर हेरिन्छ

पूँजीवादी अर्थतन्त्रमा आर्थिक बृद्धिको आंकडा रोजगारी बृद्धिसँग जोडेर  हेरिन्छ

हरि रोका  सामान्य जीवनयापन, जीवनका आवश्यकता परिपूर्ति गर्न र केही बढी आर्थिक आय आर्जन गरी आफ्नो बुढेसकाललाई सुरक्षित गर्ने हेतुले गरिने कुनै पनि कामलाई नेपालीमा ‘रोजगारी’ भनिन्छ । रोजगारीको शब्द आफैँ रोज प्लस गारी, अर्थात् दैनिक गरिने काम वा क्रियाकलाप भन्ने अर्थसँग जोडिएको छ । गाउँमा खेती किसानी गर्नु, शिक्षक हुनु, सरकारी ओहोदा वा पदमा रहनु, उद्योग र उत्पादन कार्यमा सहभागी हुनु, ब्यापार गर्नु, वा होटल वा रेष्ट्रुरेन्टमा काम गर्नु आदि यी सवै कार्य रोजगारीसँग सम्वन्धित छन् । यी सवै कामको उद्देश्य आफ्नो जीवनलाई सन्तुष्टि दिलाउँदै वा प्राप्त गर्दै, अलि…

Read More

आशा, उत्साह र उत्सवलाई केपी ओलीले जब निराशामा बदलिदिए …

आशा, उत्साह र उत्सवलाई  केपी ओलीले जब निराशामा बदलिदिए …

 विनोद देवकोटा , टिभी अन्नपूर्ण । मङ्गलवार साँझ टिभीमा जनतासङ्ग प्रधानमन्त्री कार्यक्रमको पहिलो अङ्क हेर्ने अवसर मिल्यो । कार्यक्रम सञ्चालकले आशा, उत्साह र उत्सवलाई केन्द्रमा राखेर कार्यक्रमको ओपेनिङ गरे । दुई तिहाइ बहुमतको सरकारका शक्तिशाली मानिएका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली पहिलो पटक टिभी कार्यक्रमको पर्दामा देख्दा अलि अलि आशा मलाई पनि लाग्नु स्वभाविक थियो । तर करिब पौने १ घण्टा भन्दा बढीको कार्यक्रम हेरिसकेपछि उत्साह र उत्सव भने पटक्कै पलाएन । कार्यक्रममा प्रस्तुत विषय र प्रस्तुतिले कतै पनि उत्साह र उमङ्ग दिने कुरै आएन । हुन त एउटा टेलिभिजनको कार्यक्रमले मात्रै सबै कुरा…

Read More

मार्सीवाद ! जिन्दावाद !

मार्सीवाद ! जिन्दावाद !

बिजय ज्ञवाली । मार्सीवाद नझुक्किनुहोला, मार्सीभात होईन, मासुभात पनि होईन, यो हो एक्काईसौं शताव्दीमा नेपाल खण्डमा आफ से आफ प्रतिस्थापित नौलो तर कम्यूनिष्ट जस्तै जस्तै देखिने, सामन्तको गन्ध जस्तै जस्तै आऊने, तर सामन्तवाद भने होईन है, ठ्याक्कै भन्नुभन्दा मार्सीवाद आजकल टोल चौतारो, चियापसल, गल्ली, खेत खलियान जहाँ तँही नयाँ वादको प्रतिस्थापन भएको छ मार्सीवाद त्यसैले आऊनुहोस सवैले एकैस्वरमा भनौं मार्सीवाद जिन्दावाद सानो दुःखले आर्ज्या र साना कष्टले प्रतिस्थापन गर्या होईन मार्सीवादलाई दक्षिणायनकोणवाट हेर्दा राणावाद, राजावाद, कांग्रेसवादसंग गम्सागम्सी गर्दै मार्सीवादसम्मको यात्रा तय गरेको देखिएतापनि यसो उत्तरायणतिरवाट सोंचिल्याऊँदा मार्सीवादसम्मको यात्रा झनै रोमाञ्चक…

Read More

म माथी लागेको एसएलसी फेल, भष्ट्रचारी, र माफिया डन आरोपको पुष्टि गर्न चुनौती दिन्छु

म माथी लागेको एसएलसी फेल, भष्ट्रचारी, र माफिया डन आरोपको पुष्टि गर्न चुनौती दिन्छु

गोपाल पराजुली मेरो ६५ औँ जन्मदिन मनाइरहँदा मैले केवल आफ्नो जन्मदिन मात्र मनाइनँ । मेरा अनुभव, न्यायालयमा भएका विभिन्न घटनाक्रम, मेरो पेशा, जागिर र न्यायाधीशको हैसियतले गरेका अनेकन कामहरूसँग सम्बन्धित रहेर ‘संयोगका पानाहरू’ नामको संस्मरणात्मक श्रृङ्खलाको लेखन कार्य २०७५ वैशाख १६ गतेबाट सुरु गरेको थिएँ । संस्मरणका पानाहरू थपिरहँदा मेरो बाल्यकाल, पेशागत हिसाबबाट भए–गरेका कामकारवाही, स्कूल, जवानी, राजनीतिक चेत, तत्कालीन समाजिक बनोट र परिस्थितिसँगै आफूले भोगेका अत्यन्त कठीनतम दिन, दैवीय विपत्ति र पारिवारिक वियोग, पुत्र र पत्नी गुमाउनुपर्दाको पीडा र त्यसका बाबजुद न्यायप्रति अविचलित रही गरेका कामलाई सम्झने सन्दर्भमा संयोगका…

Read More

चुनाबमा दलहरुले गरेका प्रतिबद्धता पुरा नगरे बिद्रोह हुन सक्छ

चुनाबमा दलहरुले गरेका प्रतिबद्धता पुरा नगरे बिद्रोह  हुन सक्छ

बिष्णुराज उप्रेती ।     एक्काइसौँ शताब्दीमा राज्य–नागरिक सम्बन्धको अवधारणा अरु विकास भइरहेको र खुला समाजको विकास भइरहेको अवस्थामा व्यक्तिको भूमिका बढी स्वतन्त्र देखिएकाले उसको दायित्व र जिम्मेवारी पनि यसै स्वतन्त्रतासँग जोडिएको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा नागरिकले राज्यबाट र राज्यले नागरिकबाट विशिष्ठखालका अपेक्षा राखिरहेका हुन्छन्। यसैको सन्तुलनले कल्याणकारी राज्य र नागरिकको राज्यप्रतिको दायित्व र स्वामित्वको सम्बन्ध परिभाषित गरेको हुन्छ। तर द्वन्द्व, हिंसा र अस्थिरताले सताएका देशहरूमा राज्य–नागरिक सम्बन्ध खलबलिएको र अविश्वास, शंका, द्वेष, घृणा र वैमनश्यताले सहअस्तित्व, विविधता, विश्वास र सम्मान विस्थापित गरेको हुन्छ । हाम्रो देशमा पनि विगत दुई दशक…

Read More

संसदीय राजनीतिबाट स्थिर सरकार हुदैंमा आमुल परिवर्तन सम्भव छैन

संसदीय राजनीतिबाट स्थिर सरकार हुदैंमा आमुल परिवर्तन सम्भव छैन

श्रीधर गौतम ।     एमाले र माओवादी केन्द्रबीचमा हुन गइरहेको एकतालाई लिएर जनतामा कतिपय भ्रम छन्। दुई पार्टीबीचको एकताले नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनले नयाँ गति लेला ? नेपालको राष्ट्रियता बलियो भएर जाला ? दुई पार्टीबीचको एकतापछि नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा विदेशी हस्तक्षेप कम भएर जाला ? दुई पार्टीबीचको एकता भएन अथवा एकता भएर पनि लामो समयसम्म टिकेन भने देशको अवस्थामा कुनै परिवर्तन नआउला ? यस्तै–यस्तै प्रश्नहरू उठिरहेको अवस्थामा वाम गठबन्धनको सरकारबाट कति आशा गर्न सकिन्छ भन्नेबारेमा खोतल्नु सान्दर्भिक देखिन्छ। एमाले र माओवादी केन्द्रले सबैलाई आश्चर्यमा पार्ने गरी गत सालको संसदीय एवं प्रादेशिक…

Read More

राज्यकोषबाट तलब खाने कर्मचारीहरू दलीय ट्रेड युनियनको अनैतिक अभ्यासमा

राज्यकोषबाट तलब खाने कर्मचारीहरू दलीय ट्रेड युनियनको अनैतिक अभ्यासमा

डम्बर खतिवडा ।     समृद्धिको एक प्रमुख सर्त सुशासन हो । शासन प्रणाली र संस्कृतिको उपयुक्तता, स्वच्छता, निष्पक्षता, उत्तरदायित्व र जवाफदेहिता, पारदर्शिता र प्रभावकारिता अभिवृद्धि नभईकन समृद्धि हासिल गर्न सकिन्न ।प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको वामपन्थी भनिने वर्तमान सरकारले जुन स्तरमा ‘समृद्धि’को कुरा गरिरहेको छ, त्यसलाई प्रत्याभूत गर्न सरकारको सुशासन योजना र रणनीति के हो भन्ने प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठ्छ । सुशासनको सैद्धान्तिक चर्चा यतिखेर सायदै जरुरी छ । कम्तीमा विगत तीन दशकयता सुशासनबारे सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरूबाट अनेकन छलफल, संगोष्ठी आयोजना, आयोग निर्माण र प्रतिवेदनहरू तयार भएका छन् । विश्वविद्यालयका कोर्सबुकदेखि आमसञ्चारमा छाउने टिप्पणीमा…

Read More

मोदीको नेपाल भ्रमण, पशुपतिको जात्रा सिद्राको व्यापार

मोदीको नेपाल भ्रमण, पशुपतिको जात्रा सिद्राको व्यापार

राजेशचन्द्र राजभण्डारी, बागलुङ । नेपालीमा उखान छ पशुपतिको जात्रा सिद्राको ब्यापार भने झैँ छिमेकी मुलुक भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमण धार्मिक उदेश्य चाहिँ राजनीति नै हो भन्ने कुरामा कुनै शंका छैन । प्रधानमन्त्री कार्यकालको तेस्रो नेपाल भ्रमणमा आएका छिमेकी मुलुक भारतका प्रधानमन्त्री मोदीको अहिले भएको भ्रमण लाई राजनीति नभएर बिशुद्द धार्मिक भनेर जतिसुकै प्रचारप्रसार गरिए पनि अहिले नेपाली जनताले त्यो कुरा बिश्वास गर्ने वाला भने छैन । नेपाली जनताले संविधान सभाबाट नयाँ संविधान पाएपछि आफ्नो अनुकूल संविधान घोषणा नगरीएको भन्दै भारतले ५ महिनासम्म नेपाली जनता माथि आर्थिक नाकाबन्दी लगाएर…

Read More